Back

ⓘ អង្គវត្ត. លោកអ្នកនាងជាទីមេត្រី! ប្រាសាទបុរាណអង្គវត្ត ជានិច្ចកាលជាការជ្រើសរើស ដើមដំបូង ចំពោះភ្ញៀវ ទេសចរណ៏ ពេលមកដល់កម្ពុជា ម្ដងៗ។ គេមកដល់ទីនេះ ដើម្បីទស្សនាកំសាន្ត ..




                                               

អង្គកែម

កាលផែនដីព្រះបាទអរិដ្ឋពលពាហនោនោះ ព្រះអង្គចាត់ព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គព្រះនាមពញាអរ តាំងជាសម្តេចចៅពញាអជ៌ុនឱ្យមកគ្រងស្រុកត្បូងឃ្មុំជាសាមន្តរាជធំ។ សន្តតិវង្សពញាអរគ្រងស្រុកនេះបាន៨តលុះផុតបុត្រព្រះត្រកូលនោះទៅ ដោយព្រះរាជាជាន់ក្រោយៗរបស់សម្តេចចៅពញាអរជូននោះ អាឥតរាជបុត្រនឹងតវង្ស​នោះក្នុងផែនដី ព្រះបាទធម្មាសោករាជ ព្រះអង្គចាត់ព្រះរាជនត្តាមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមព្រះអង្គកែមឱ្យមកគ្រងស្រុកត្បូងឃ្មុំតាំងព្រះនាមជាសម្តេចពញាអរជូន ព្រះអង្គកែមមានទ្វារ៤ ចៅមឿង៥គឺ ចៅមឿងទួលអង្គុញងារ ជាឧកញ៉ារិទ្ធីជោ១ ចៅមឿងព្រៃជីកតួងារជាឧកញ៉ាក្រៃសរសេនាចាប់ជូន១ ចៅមឿងជុំចែងារជាឧកញ៉ាមន្ត្រីស្នេហា១ ចៅមឿងជ្រៃហោងារជាឧកញ៉ាចន្ទអន្សា១ ចៅមឿងជុំគ្ ...

                                               

វត្តត្រឡែងកែង

វត្តត្រឡែងកែង ស្ថិតនៅចំកណ្ដាលអតីតរាជធានីលង្វែកដែលត្រូវបានកសាងឡើងនៅ ស.វ. ទី ១៦។ ការដាក់ឈ្មោះវត្តថា"ត្រឡែងកែង" គឺចាប់តាំងពីការកកើតវត្តនេះដំបូងមកម្ល៉េះ ដោយសារតែនៅក្នុងព្រះវិហារមានតម្កល់ព្រះពុទ្ធបដិមា ៤អង្គឈរទល់ខ្នងគ្នា បែរព្រះភក្ត្រទៅទិសធំៗ ទាំង ៤។ ប៉ុន្តែគួរអោយសោកស្តាយជាពន់ពេក ស្តេចសត្ថាទីមួយដ៏ល្ងង់ខ្លៅ បានលង់ចាញ់ឧបាយកលព្រះសង្ឃសៀម ហើយបានបញ្ជាអោយគាស់រំលើងព្រះបដិមាដ៏ស័ក្តិសិទ្ធទៅចោលនៅក្នុងទឹកទន្លេឯពាមលង្វែក។ ប្រការដែលបាត់បង់បារមីស័ក្តសិទ្ធការពារនគរ និងការកាប់ឆ្ការកំផែងព្រៃឬស្សីឥតឈប់ឈរពីសំណាក់ប្រជារាស្ត្រ ដើម្បីរកប្រាក់ឌួងផងនោះ បានធ្វើអោយបន្ទាយលង្វែកដ៏ធំ និងរឹងមាំចុងក្រោយ ត្រូវបានពួកសៀមឈ្លានពាន ...

                                               

វត្តព្រះឥន្ទទេព

ពិតជាសង្វេកនៅពេលដែលទៅដល់អតីតក្រុងលង្វែក ហើយអ្នករស់នៅ ទីនោះមិនបានដឹងច្បាស់អំពីប្រវត្តិទាក់ទងនឹងតំបន់របស់ខ្លួនច្បាស់លាស់នោះទេ។ ក្រុមការងារយើងបានទៅដល់វត្តមួយឈ្មោះវត្តព្រះឥន្ទទេព តែលោកអើយសូម្បីអាចារ្យៗ នៅទីនោះគ្មាននរណាមួយដឹងរឿង នោះទេ ពួកគាត់ដឹងត្រឹមថាព្រះអង្គជីហធំក្នុងវិហារគឺសល់ពីសម័យលង្វែក។ តើឲ្យខ្ញុំសុខៗម្តេចនឹងបាន? ដូច្នេះហើយក៏សម្រេចចិត្ត ដាក់ចុះស្រាបៀរនៅក្នុងក្លិប Epic មកចាប់យកសៀវភៅស្រាវជ្រាវរឿងនេះវិញ។ សូមមិត្តទាំងអស់រីករាយដូចតទៅ៖ វត្តព្រះឥន្ទទេព មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំលង្វែក ស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង វត្តព្រះឥន្ទទេពមានប្រវត្តិតាំងពីសម័យលង្វែកមកម្លេះ។ បើយើងធ្វើដំណើរចេញពីក្រុងភ្នំព ...

                                               

វត្តសាមគ្គីគិរីគង្គា

វត្តសាមគ្គីគិរីគង្គា ជាវត្តដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកំពុងត្រាច​ ដែលបានចាប់ផ្តើមកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នំា២០១២​ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ មានព្រះសង្ឃគង់នៅក្នុងវត្តប្រាំអង្គសុទ្ធតែព្រះសង្ឃដែលមានព្រះជន្មចាស់ៗ

                                               

វត្តសំរោងបុរី

កាលដើមឡើយមានដីទូលខ្ពស់មួយដែលមានតាំងពីបរមបុរាណកាលមកហើយ មានដើមសំរោងមួយដើមធំខ្ពស់ដុះនៅកណ្តាលទួលនោះ ហើយដីនោះមានទទឹង ប្រវែង២២ម មានបណ្តោយ ប្រវែង៤៣ម។ ពេលនោះលោកគ្រូបាឡាត់ព្រះនាម ឌូង នេត និមន្តមកពី វត្តសុរិយាវង្ស ហៅ ឃើញដីទួលនោះខ្ពស់ស្រាប់ ទើបព្រះអង្គរៀបចំធ្វើការពិភាក្សាគ្នាជាមួយនិងអាចារ្យ ភិន ព្រមទាំងពុទ្ធបរិស័ទដែលស្ថិត នៅក្នុងភូមិនោះ និងរដ្ឋអំណាចគ្រប់ឋានៈ ដើម្បីរៀបចំកសាងវត្តមួយ។ នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៨៥៦ នៃគ.ស កាលនោះមានឧបាសកឈ្មោះ រស់, រាម និង រាជ ​ទាំងបីនាក់បងប្អូនរបស់​គាត់បានប្រគេនដីខាងជើង និងទួលខាងកើតដល់លោកគ្រូបាឡាត ឌួង នេត ដើម្បីកសាងវត្តហើយក៏បានដាក់ឈ្មោះថា វត្តសំរោងបុរី ចាប់តាំងពីពេលនោះរហូតមកដល់សព្ ...

                                               

វត្តអង្គស្វាយ

                                               

ភូមិព្រៃឃ្នេស

ភូមិព្រៃឃ្នេស ក និង ខ មិនត្រូវបានប្រជាជនចាត់ទុកជា២ភូមិដោយឡែកពីគ្នាទេ ហើយភូមិទាំង២នេះត្រូវបានគេហៅថាភូមិព្រៃឃ្នេស។ ភូមិព្រៃឃ្នេសទាំងមូលបែងចែកជាច្រើនតំបន់ផ្សេងគ្នា 1. តំបន់វាលត្បូង Veal Tboung 2. តំបន់ត្រពាំងវាល Trapeng Veal 3. តំបន់ភូមិត្រយឹង Trayueng 4. តំបន់ព្រៃភូមិ Prey Phum 5. តំបន់ទឹកខ្លាង Tuek Khlang 6. តំបន់ត្រពាំងតាកោរ Trapeng Ta Kaor 7. តំបន់អង្គ Angk 8. តំបន់អាង Ang 9. តំបន់ភូមិជ្រុង Phum Chrung 10. តំបន់ទួលចំបក់មាស Toul Chambok Meas 11. តំបន់ស្រះរកា Srah Roka 12. តំបន់អូ O 13. តំបន់ខាងលិចវត្ត West of pagoda 14. តំបន់ខាងជើងវត្ត North of pagoda 15. តំបន់ព្រែក Prek 16. តំបន់ត្រពាំងឫស ...

                                               

ចៅល្គុនឥន្ទ

អត្ថបទនេះស្ដីអំពីព្រះអនុរាជនៃមុំហ៍នៃព្រះរាជវង្សតោនងូ។ ចំពោះមេទ័ពសតវត្សទី១៥ សូមមើលល្គុនអេន មេទ័ពហង្សាវត្តី។ ក្នុងឈ្មោះភូមានេះ ចៅ គឺជាយសមួយ។ ចៅល្គុនឥន្ទ គឺជាព្រះអនុរាជនៃមុំហ៍ ចាប់ពីឆ្នាំ១៥៤១ ដល់ ១៥៥០។ ព្រះអនុរាជជាតិមនអង្គនេះ ជាទីប្រឹក្សាយោធាកំពូលនៃព្រះបាទឌ្បិនឝ្វេធិ និង មេទ័ព ព្រះរៀមអង្គនៃរាជវង្សតោនងូ។ ពួកទ្រង់បានប្រកៀកស្មាគ្នាគ្រប់យុទ្ធនាការយោធាចាប់ពីឆ្នាំ១៥៤០ ដល់ ១៥៤៩។ ព្រះអង្គបានដឹកនាំយុទ្ធនាការឆ្នាំ១៥៤៧-១៥៤៨ ដែលដណ្ដើមបានរដ្ឋសីមា ថ្វាយ មកវិញក្នុងសង្គ្រាមតទល់នឹងសៀម ។ ព្រះអង្គត្រូវបានទំលាក់ពីតំណែងដោយស្មេនធ៏ក្នុងពេលច្របូកច្របល់បន្ទាប់ពីការធ្វើគតព្រះបាទឌ្បិនឝ្វេធិក្នុងឆ្នាំ១៥៥០។

                                               

បញ្ញា និងសទ្ធា(មហាយាន)

តាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ ដែលហ្សិនបាន ពេញនិយមយ៉ាងវិសេសវិសាល ក្នុងប្រទេសចិន ប្រទេសកូរ៉េ និងប្រទេសជប៉ុន។ ក្នុងប្រទេសវៀតណាមផងដែរ ដែលភាគច្រើននៃប្រជាជនវៀតណាមមានការយល់ដឹងច្រើន ហើយបានគ្របដណ្តប់ដោយគំនិត ឬទស្សនៈជនជាតិចិន ដែលព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងលទ្ធិហ្សិនក្នុងន័យដូចគ្នា។ ចាប់ពីសតវត្សទី៧ ដល់សតវត្សទី១៣ ក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្សលីLy Dynasties និងរាជវង្សត្រានTran Dynasties ព្រះសង្ឈ និងដូនជីទាំងឡាយបានកើនចំនួនភាគរយនៃប្រជាជនសរុបដ៏សំខានមួយ ហើយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់ គោររពប្រណិបត្តិតាមបក្សលទ្ធិហ្សិនZen School។ នៅពេលនោះព្រះពុទ្ធសាសនារុងរឿងបំផុង ក្នុងប្រទេសវៀតណាមដោយការលះបង់រាជសម្បត្តិរបស់ព្រះរាជាទាំង៣ព ...

                                               

រឿង យុវជនជាងឡាន

ព្រលប់បន្តិចហើយ. ភ្លៀងកំពុងរោយស្បៃស្រិចៗ លើពសុធា. យុវជនសុផានរៀបទុកដាក់ គ្រឿងជួសជុល ម៉ាស៊ីនរថយន្តហើយ ក៏លាថៅកែ លើកអាវភ្លៀងពាក់​ ឡើងម៉ូតូកញ្ចាស់របស់ខ្លួន ត្រលប់មកផ្ទះវិញ លើថ្នល់ជាតិ​ ពីព្រែកលៀប ទៅវត្តបាខែង។ គ្រាន់តែចេញដំណើរ មិនបានប៉ុន្មានផង ភ្លៀងក៏ធ្លាក់រ៉ាវៗ កាន់តែខ្លាំងឡើង តែសុផានធ្វើឬកហាក់ដូចជាមិនខ្វល់ទេ។ េគនៅតែបរម៉ូតូ តទៅទៀត ធ្វើមិនដឹង។ ចរាចរតាមផ្លូវ ហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់បន្តិចហើយ ព្រោះម្នាក់ៗនាំគ្នាជ្រកភ្លៀងអស់ ណាមួយយប់ក៏កាន់តែងងិតផង។ មួយស្របក់ក្រោយមក ស្រាប់តែសុផាន ប្រទះនឹងរថយន្តតូចមួយ ឈប់អែបម្ខាងផ្លូវ បើកភ្លើងភ្លឺ ហើយឃើញម្ចាស់ បើកកញ្ចក់បង្អួច លើកដៃរា ហាក់ដូចជា កំពុងបក់ហៅរកជំនួយ ពីមាណព។ ស ...

                                               

អធិករណភេទ

សូមនមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។ អធិករណភេទ និយាយអំពីការសើរើអធិករណ៍១ ភិក្ខុបាននូវការសើរើដោយអាការ១០យ៉ាង១ បុគ្គល គឺភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៤ ទើបសើរើអធិករណ៍បាន១ និទាន ហេតុ បច្ច័យ មូល និងសមុដ្ឋាន នៃអធិករណ៍១ អធិករណ៍ដែលចាត់ជាអាបត្តិ និងអនាបត្តិ១ សមថៈទាំង៧ មានសតិវិន័យជាដើម កើតក្នុងទីណា១ សមថៈទាំង៧ មានសម្មុខាវិន័យជាដើម លាយច្រឡំគ្នា ឬមិនច្រឡំគ្នា១ និទាន ហេតុ បច្ច័យ មូល និងសមុដ្ឋាន នៃសមថៈទាំង៧ប្រការ១ សមថៈទាំង៧ប្រការ មានអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ផ្សេងៗគ្នា១ ធម៌ទាំងឡាយ មានវិវាទជាដើម ដែលចាត់ជាអធិករណ៍ និងមិនចាត់ជាអធិករណ៍១ នេះជាឧទ្ទាន ក្នុងអធិករណភេទ។

                                               

មហាគោបាលសូត្រ

ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > មជ្ឈិមនិកាយ > មូលបណ្ណាសកៈ > មហាយមកវគ្គ មហាគោបាលសូត្រ Maha-Gopala Sutta, MN 33 ទំព័រ​ទី ៤០-៥២ មហាគោបាលសូត្រ ទី៣ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកស្គាល់រូប តើដូចម្តេច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា រូបឯណានីមួយ រូបទាំងអស់នោះ គឺមហាភូតរូបទាំង៤ផង ឧបាទាយរូប ដែលអាស្រ័យនឹងមហាភូតរូបទាំង៤ផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកស្គាល់រូប យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកឈ្លាសក្នុងលក្ខណៈ តើដូចម្តេច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា បុគ្គលពាល មានអំពើជាលក្ខណៈ បណ្ឌិត មានអំពើជាលក្ខណៈ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកឈ្លាស ក ...

                                     

ⓘ អង្គវត្ត

លោកអ្នកនាងជាទីមេត្រី! ប្រាសាទបុរាណអង្គវត្ត ជានិច្ចកាលជាការជ្រើសរើស ដើមដំបូង ចំពោះភ្ញៀវ ទេសចរណ៏ ពេលមកដល់កម្ពុជា ម្ដងៗ។ គេមកដល់ទីនេះ ដើម្បីទស្សនាកំសាន្ត ទីប្រជុំ បរម រាជវាំង ប្រាសាទ វិហារ ដ៏ចំឡែកនិងអស្ចារ្យ-ជាទីកន្លែងដែលបានចាត់ ទុកជា កំពូលនៃវិចិត្តសិល្បះ និង ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ។ ក្នុងនាទី៖ ដំបូល អាស៊ាននាថ្ងៃនេះ យើងខ្ញុំសូមអញ្ជើញមិត្តអ្នកស្ដាប់នូវ បទសរសេរមានចំណងជើងថា៖ អង្គវត្ត-ទីមកដល់របស់ភ្ញៀវទេសចរណ៏ម្នាក់ៗ ==ប្រាសាទអង្គវត្តនេះត្រូវបានកសាងឡើង== ដោយថ្ម តម្រាបពីលើគ្នា ដោយមិនប្រើកំបោរ ឬ ស៊ីម៉ង់ឡើយ។ បងស្រី Mai Vu -ភ្ញៀវទេសចរណ៏មកពីចិន បានមានការងឿឆ្ងន់ និងកោតសរសើរ អំពី កំលាំង និងការប៉ិនប្រសប់របស់មនុស្សខ្មែរបុរាណ៖ "ប្រាសាទអង្គវត្តជាសមិទ្ធិស្ថាបត្យកម្មឆ្នើម របស់ រាជាណាចក្រខ្មែរ។ វាសម្ដែងនូវ កំរិតអភិវឌ្ឈន៏ យ៉ាង ខ្លាំងក្លាអំពីស្ថាបត្យកម្ម។ នាគ្រានោះ បច្ចេកទេស របៀប ស្ថាបត្យ កម្មនៅលើពិភពលោក នៅមានកំហិត និងការប្រើប្រាស់ថ្ម ដូចជាប្រើប្រាស់ឈើ គឺជា បណ្ដាបច្ចេកទេសដែលយើងមិនទាន់ដឹងបានទេ។ "
                                               

ព្រះកែវហ៊្វាទី៣ អង្គអិម

ព្រះកែវហ៊្វាអង្គអិមឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះបិតុលាគង់នៅ ព្រះរាជវាំងតាន់នៅខេត្តពោធិ៍សាត់។ ចំណែកឯព្រះជ័យជេដ្ឋាកាលដាក់រាជ្យនោះ ព្រះអង្គចេញទ្រង់ផ្នួសនៅក្នុង វត្តពោធិមានបុណ្យ បាន៣ថ្ងៃក៏លាផ្នួសទើប សម្តេចកែវហ៊ា្វលើករាជ្យសម្បត្តិថ្វាយព្រះអង្គ ព្រះអង្គទទួលសោយរាជសម្បត្តិវិញ។

                                               

អង្គ

តាមភស្ថុតាងសិលាចារឹកពាក្យ អង្គ មានប្រភេពមកពីពាក្យសំស្រ្កឹតថា​ អង្គណ ឬអង្គន។ នៅក្នុងសិលាចារឹកព្រះគុហាហ្លួង ខេត្តកំពតសិលាចារឹកលេខ K.៤៤ នៅក្នុងឃ្លា កំលុង អង្គណ វ្រះ កម្រ តាង អញ មានន័យថា កំឡុងធ្លាប្រាសាទ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកវត្តស្រះក្រាំងបន្ទាយ ខេត្តតាកែវសិលាចារឹកលេខ K.១៤១២ ក្នុងឃ្លាថា អាយកលុងអង្គន មានន័យថា ឯកំឡុងធ្លាប្រាសាទ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកទួលគុហា ខេត្តកណ្តាល សិលាចារឹកលេខ K.១១៧៦ ក្នុងឃ្លា អនក អង្គណ មានន័យថាអ្នកបម្រើក្នុងធ្លាប្រាសាទ គឺសំដៅដល់អ្នកបម្រើក្នុងបរិវណប្រាសាទនៅទួលគុហានេះតែម្តង។

                                               

ឃុំក្រាំងម្កាក់

ឃុំក្រាំងម្កាក់ មាន 15ភូមិគឺ ភូមិប្រាំបីមុម ភូមិត្រពាំងរការ ភូមិក្រាំងម្កាក់ ភូមិត្រពាំងផ្លុង ភូមិព្រៃពពេល ភូមិត្រពាំងខ្ទឹម ភូមិត្រពាំងជ្រៅ ភូមិព្រៃខ្លា ភូមិត្រពាំងស្វាយ ភូមិព្រៃទទឹង ភូមិសរមាំង ភូមិត្រពាំងនប់ ភូមិស្រែខ្សាច់ ភូមិអង្គពពាយ ភូមិត្រពាំងក្រពើ

                                               

វត្តឫស្សីជ្រោយ

វត្តឫស្សីជ្រោយ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិឫស្សីជ្រោយ ឃុំស្វាយប្រទាល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល ហើយក្នុង ព្រះចៅអធិការវត្តគ្រប់គ្រង ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះនាមកុចសារ៉ាត វត្តនោះ មានបើកសាលាបាលី ហើយព្រះសង្ឃ គង់ជាមធ្យម មានចាប់ពីរម្ភៃប្រាំ អង្គ។