Back

ⓘ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា គឺជា ព្រះប្រមុខរដ្ឋនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទ្រង់គ្រងរាជ្យសម្បត្តិ ប៉ុន្តែទ្រង់មិនកាន់អំណាចឡើយ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋមួយជីវិត អ ..




                                               

អឡស្សរាជ

ព្រះបាទ អឡស្សរាជ រឺ ស្ដេចកំជិលផេះ រជ្ជកាល ពង្សាវតារសម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​ម្នាង​ស្វាយ​ ​មហេសី​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ក្នុង​ឆ្នាំវក​ ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ ​អឡស្សរាជ។​ ក្រោយ ​ដែល​ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩​ ​ចូល​ទិវង្គត​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​អឡស្សរាជ​ ​បាន​ឡើង​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ។ ទ្រង់ជាក្សត្រខ្មែរទី២០។ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​អឡស្ស​ ​វរោរង្សី​ ជាតិ​ក្សត្រា​មហា​រាជា​ធិរាជ ។

                                               

ប្រាសាទ

ប្រាសាទគឺជាគ្រឹហាទីនាំចិត្តនាំចិត្តឱ្យជ្រះថ្លា ឬជាទីស្រឡះភ្នែកគឺជាផ្ទះមានថ្នាក់ខ្ពស់ស្រឡះ។ ខ្មែរយើងហៅតាមទម្លាប់ហៅជំពោះរាជដំណាក់ឬគ្រឹហាដែលមានកំពូល សូម្បីសង់មួយជាន់ក៏ហៅប្រាសាទដែរ តែវិហារសាសនា ឬសាលា ទោះបីមានកំពូលក៏ពុំហៅប្រាសាទឡើយ។ ប្រាសាទនីមួយៗ តែងតែមានឈ្មោះបុរាណតាមសិលាចារឹកដោយតាមឈ្មោះព្រះសិវលិង្គ បដិមាករទីកន្លែងដូចជា ត្រីភុវនមហេស្វរៈគឺជាឈ្មោះប្រាសាទបន្ទាយស្រី តាមសិលាចារឹកK-៨៤២ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០។

                                               

សែណ្ណ័ករាជ

​ ព្រះបាទ ​សែណ្ណ័ករាជ រឺ ស្ដេចពាល គ.ស ១១៧០-១២៣៨ រជ្ជកាល គ.ស ១១៩៥-១២៣៨ ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជ​អភិសេក​ ​នៅ​ថ្ងៃ​​ ១០​កើត ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំថោះ​ ​ព.ស​ ១៧៣៩ ត្រូវជា​ ​ម.ស ​១១១៧​ ​ច.ស​ ៥៥៧​ ​និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស​ ១១៩៥។ កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​​ ២៥​ វស្សា។ ព្រះ​អង្គ​ជា​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៣​ ​ហើយ​មាន​ព្រះ​បរម​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ ​បរមនាថ​បរម​បពិត្រ ​ នេះ​ជា​កំណត់​របស់​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ព្រះ​អង្គ​ជា​កូន​ព្រះបាទ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​ប៉ុន្តែ​ពង្សាវតារ​របស់​គណៈកម្មការ​សម្ដេច​នាយក​ទៀង​ ​និង​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ក្នុង​សម័យ​ចន្លោះ​រាជ្យ​ព្រះ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​និង ...

                                               

ព្រះវិស្ណុ

ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះនរាយណ៍ ឬព្រះភគវន្ត ឬព្រះអនន្ដៈ ឬហរិ ជាអាទិទេពមួយអង្គក្នុងចំណោមអាទិទេពទាំងបីក្នុង ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ ។

                                               

ចៅហ៊្វាកៅ

សម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ សម្ដេចកៅត្រូវជាប្អូនប្រុសរបស់មាតាស្ដេចកន។ ព្រះស្រីជេដ្ឋា​ ព្រះស្ដេច​កន​កាល​បើ​ឡើង​សោយរាជសម្បត្តិ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​កម្ពុជា ព្រះអង្គ​ចាត់​ចែង​តែងតាំង​មា​ព្រះអង្គ​ឈ្មោះ​កៅ ជា​សម្ដេច​ចៅហ៊្វាវាំង។ គណៈសង្ឃ​ ព្រម​ទាំង​ទ្រទ្រង់​ព្រះរតនៈ​ទាំង​៧​ អង្គ ក៏​បាន​ត្រូវ​តែងតាំង​ដែរ។ ព្រះអង្គ​ត្រាស់​បង្គាប់​ឲ្យ​បោះ​ប្រាក់​ស្លឹង មាស​ស្លឹង ត្រា​រូប​នាគឲ្យ​រាស្ត្រ​ចាយ​វាយ​ដោះដូរធ្វើ​ចលន​ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ។

                                               

ស្រីសុរិយោវង្ស

​ ព្រះបាទ ស្រីសុរិយោវង្ស សំស្ក្រឹត: ឝ្រីសូយ៌្យវំឝគ.ស ១៣១៨-១៣៦៩ រឺ ១៣៥៣-១៤១៣ រជ្ជកាល គ.ស ១៣៥៩-១៣៦៩ រឺ ១៤០០-១៤១៣ បើតាមឯកសារមហាបុរសខ្មែរព្រះស្រីសុរិយោវង្ស ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ ទទួលរាជាភិសេក ក្នុងឆ្នាំកុរឯកស័កព.ស.១៩០៣ - គ.ស. ១៣៥៩ - ម.ស. ១២៨១ - ច.ស. ៧២១ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៤១ឆ្នាំ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមថា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះស្រីសុរិយោវង្ស ហើយទ្រង់ប្រទានរង្វាន់ពិសេស ជាយសស័ក្ដិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឲ្យសេនាទាហាន ដែលមានបំណាច់ បានជួយបង្ក្រាប អរិន្ទ មកពី អរិ = ឥន្ទប្រែថា សត្រូវជាធំ រាជភ័យរី ប្រហែលជាបានន័យថា ភ័យ កើតមកពីស្ដេចជាសត្រូវ។ ព្រះអង្គទ្រង់តាំង សេនាបតី មន្ត្រីគ្រប់តំណែង។ បើតាមឯកសារផ្សេងទៀត ព្រះ​រាជាភិសេក​ ​ត ...

                                               

សីហនុរាជ

​ ព្រះបាទ សីហនុរាជ គ.ស ១២១៩-១២៩០ រជ្ជកាល គ.ស ១២៣៨-១២៩០ ក្រោយ​ដែល​ស្ដេច​ពាល​ ​ឬ​ព្រះបាទសែណ្ណ័ករាជ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៣​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​នាម​សីហនុកុមារ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ។ ថ្ងៃ ​១​រោច​ ​ខែបុស្ស​ ​ឆ្នាំច​ ​ព.ស​ ១៧៨២ ត្រូវជា​​ម.ស​១១៦០​ ​ច.ស ​៦០០ និង​ត្រូវជា​គ.ស ​១២៣៨​ ​ព្រះ​សីហនុកុមារ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជាភិសេក​ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៤។​ ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ១៩​វស្សា។​ ​ព្រះ​បរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​សីហនុ​ ​មហារាជាធិរាជ​ ​រាមាធិបតី ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​គង់នៅ​ព្រះ​បរមរាជវាំង​មហានគរ។ ព្រះបាទ​សីហនុរាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៤​ ​ ...

                                               

វុឌ្ឍិយា

​ ព្រះបាទ ​វុឌ្ឍិយា ​ រឺ ស្ដេចពំនោល គ.ស ១០៩៥-១១៤៧ រជ្ជកាល គ.ស ១១១១-១១៤៧ ទ្រង់ជា​បុត្រ​ច្បង​របស់​ព្រះ​អឡស្សរាជ ​ត្រូវ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​បិតា។ ពិធី ​អភិសេក​ព្រះ​វុឌ្ឍិយា​ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃជា​ពេលា​ល្អ​ ​ថ្ងៃ​ ១១​កើត​ ​ខែកត្ដិក​ ​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៦៥៥ ត្រូវជា​ ​ម.ស​ ១០៣៣ ច.ស​ ៤៧៣ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស ​១១១១។ កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ​១៦ វស្សា។ ​ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២១។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​គោរម​នាម ​ ព្រះបាទ​សម្ដេច​វុឌ្ឍិយា​មហានគ​រិន្ទ្រ​ ​រាជាធិរាជ​បរមបពិត្រ ។​ ​ព្រះរាជវាំង​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​

                                               

ដើមព្នៅ

បុរាណបានឱ្យដាំដើមព្នៅនៅក្បែរផ្ទះ ដើម្បីការពារអមនុស្ស ខ្មោច បិសាច និងជាសិរីមង្គលក្នុងភូមិស្ថាន។ ដើមព្នៅក៏ជាឧសថបុរាណដ៏ពូកែផងដែរ។ ផ្កាព្នៅមានពណ៌សបរិសុទ្ធស្អាត ឬមានពណ៌សលាយពណ៌បៃតង និងមានក្លិនក្រអបគួរឱ្យចង់ស្រស់ស្រូប ផ្ការបស់វានៅចន្លោះស្លឹក និងចុងមែក វាជារុក្ខជាតិចូលចិត្តពន្លឺ និងធន់និងអាកាសធាតុ ព្រមទាំងអាចដាំដុះនៅគ្រប់ទីកន្លែងនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ស្លឹកព្នៅមួយទង់មានស្លឹកចំនួន ៣ស្លឹក តំណាំងឱ្យត្រីវេទម្កុដពេជ្រ តំណាងឱ្យអាទិទេព៣អង្គគឺ ព្រះវិស្ណុ ព្រះព្រហ្ម និងព្រះឥសូរ ឬសិវៈ ដែលអាទិទេពទាំងបីអង្គពង្រួមចូលគ្នាក្នុងទងតែមួយ មិនបែកគ្នាបង្ហាញពីភាពសាមគ្គីនៃអនុភាពសិរីមង្គល ឈ្នះអស់មារសត្រូវ។

ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា
                                     

ⓘ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា

ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា គឺជា ព្រះប្រមុខរដ្ឋនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទ្រង់គ្រងរាជ្យសម្បត្តិ ប៉ុន្តែទ្រង់មិនកាន់អំណាចឡើយ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋមួយជីវិត អង្គព្រះមហាក្សត្រ មិនអាចនរណារំលោភបំពានបានឡើយ ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះអង្គទ្រង់ជានិមិត្តរូបនៃឯកភាពជាតិ និង និរន្តរ៍ភាពជាតិ។ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ជាអ្នកធានាឯករាជ្យជាតិ អធិបតេយ្យ និងបូរាណភាពទឹកដី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទ្រង់ជាអ្នកធានាការគោរពសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និង ការគោរពសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ។ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មានតួនាទីខ្ពង់ខ្ពស់ជាអាជ្ញាកណ្ដាល ដើម្បីធានាការប្រព្រឹត្តទៅនៃអំណាចសាធារណៈឲ្យមានភាពទៀងទាត់ ។ របបរាជានិយមកម្ពុជា ជារបបជ្រើសតាំង។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ឥតមានព្រះរាជអំណាចចាត់តាំងព្រះរជ្ជទាយាទ សម្រាប់គ្រងរាជ្យសម្បត្តិឡើយ។ ក្នុងករណីដែលព្រះមហាក្សត្រ ពុំអាចបំពេញព្រះរាជភារៈជាព្រះប្រមុខរដ្ឋបានដូចធម្មតា ដោយព្រះអង្គទ្រង់ប្រឈួនជាទម្ងន់ មានការបញ្ជាក់ដោយក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញ ជ្រើសរើសដោយប្រធានព្រឹទ្ធសភា ប្រធានរដ្ឋសភា និង នាយករដ្ឋមន្ត្រី នោះប្រធានព្រឹទ្ធសភា បំពេញភារកិច្ចប្រមុខរដ្ឋជំនួសព្រះអង្គក្នុងឋានៈជា ព្រះរាជានុសិទ្ធិ។

ក្នុងករណីដែលប្រធានព្រឹទ្ធសភា ពុំមានលទ្ធភាពបំពេញភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋជំនួស ព្រះមហាក្សត្រក្នុងឋានៈជាព្រះរាជានុសិទ្ធិ ពេលព្រះអង្គទ្រង់ប្រឈួនជាទម្ងន់ ដូចមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌខាងលើ ប្រធានរដ្ឋសភាជាអ្នកបំពេញភារកិច្ចនេះ។ តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ ជំនួសព្រះមហាក្សត្រក្នុងឋានៈជាព្រះរាជានុសិទ្ធិនេះ អាចនឹងដូរឥស្សរជនផ្សេងទៀត ក្នុងករណីដូចដែលបានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌខាងលើ តាមឋានានុក្រមដូចតទៅ:

  • ក-អនុប្រធានទី ១ ព្រឹទ្ធសភា
  • ខ-អនុប្រធានទី ១ រដ្ឋសភា
  • ឃ-អនុប្រធានទី ២ រដ្ឋសភា
  • គ-អនុប្រធានទី ២ ព្រឹទ្ធសភា

នៅពេលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ចូលទីវង្គត ប្រធានព្រឹទ្ធសភាទទួលភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី ក្នុងឋានៈជាព្រះរាជានុសិទ្ធិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ក្នុងករណីដែលប្រធានព្រឹទ្ធសភា ពុំមានលទ្ធភាពបំពេញភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីជំនួស ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងពេលព្រះអង្គចូលទិវង្គត ការទទួលភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីក្នុងឋានៈជាព្រះរាជានុសិទ្ធិ ត្រូវអនុវត្តតាមវាក្យខ័ណ្ឌទី ២ និង ទី ៣ នៃមាត្រា ១១ ថ្មី។ ក្នុងរយៈវេលា ៧ ថ្ងៃយ៉ាងយូរ ព្រះមហាក្សត្រថ្មី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវបានជ្រើសរើសដោយក្រុមប្រឹក្សារាជ្យសម្បត្តិ។

សមាសភាពនៃក្រុមប្រឹក្សារាជ្យសម្បត្តិមាន:

  • សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ និងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ
  • អនុប្រធានទី ១ និងអនុប្រធានទី ២ ព្រឹទ្ធសភា
  • នាយករដ្ឋមន្ត្រី
  • ប្រធានព្រឹទ្ធសភា
  • អនុប្រធានទី ១ និងអនុប្រធានទី ២ រដ្ឋសភា
  • ប្រធានរដ្ឋសភា

ការរៀបចំ និង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃក្រុមប្រឹក្សារាជ្យសម្បត្តិ នឹងមានកំណត់ក្នុងច្បាប់មួយ។ ត្រូវបានជ្រើសរើសជាព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសមាជិកនៃព្រះរាជវង្សានុវង្សខ្មែរ ដែលមានព្រះជន្មាយុយ៉ាងតិច ៣០ ព្រះវស្សាហើយដែលជាព្រះរាជបច្ឆាញាតិ នៃព្រះមហាក្សត្រ អង្គឌួង ឬ ព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម ឬ ក៏ព្រះមហាក្សត្រ ស៊ីសុវត្ថិ។ មុនចូលគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ថ្លែងសច្ចាប្រណិធាន ដូចមានចែងក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី ៤។ ព្រះជាយានៃព្រះមហាក្សត្រ មានព្រះរាជឋានៈជាព្រះមហេសី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ព្រះមហេសី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពុំមានព្រះរាជសិទ្ធិធ្វើនយោបាយទទួលតួនាទីជាអ្នកដឹកនាំរដ្ឋ ឬជាអ្នកដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាល ឬទទួលតួនាទីរដ្ឋបាល ឬនយោបាយឡើយ។ ព្រះមហេសី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទុកព្រះរាជកាយពលបំពេញព្រះរាជភារៈបំរើប្រយោជន៍សង្គម មនុស្សធម៌ សាសនា និង ជួយព្រះមហាក្សត្រក្នុងព្រះរាជកាតព្វកិច្ចផ្នែកពិធីការ និង ការទូត។ ប្រការដែលព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គ្រងរាជ្យសម្បត្តិ ប៉ុន្តែទ្រង់មិនកាន់អំណាចឡើយ ហើយដែលមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី ១ នៃមាត្រា ៧ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះ មិនអាចសុំកែប្រែបានជាដាច់ខាត។ ព្រះមហាក្សត្រព្រះអង្គទ្រង់ទាក់ទងជាមួយព្រឹទ្ធសភា និងរដ្ឋសភាដោយព្រះរាជសារ។ ព្រះរាជសារនេះ ព្រឹទ្ធសភា និង រដ្ឋសភា មិនអាចយកទៅជជែកពិភាក្សាឡើយ។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់តែងតាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រី និង ទ្រង់តែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្ត្រី តាមបែបបទដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ១១៩ ថ្មី។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ទទួលសវនាការជាផ្លូវការពីរដងក្នុងមួយខែ ឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រី និង គណៈរដ្ឋមន្ត្រីចូលគាល់រាយការណ៍ទូលថ្វាយទ្រង់ជ្រាបអំពីសភាពការណ៍ នៃប្រទេសជាតិ។ តាមសេចក្ដីស្នើរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យតែងតាំង ផ្លាស់ប្ដូរ ឬ បញ្ចប់ភារកិច្ចមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ស៊ីវិល និង យោធា ឯកអគ្គរាជទូត និង ប្រេសិតវិសាមញ្ញ និងពេញសមត្ថភាព។ តាមសេចក្ដីស្នើរបស់ឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យតែងតាំង ផ្លាស់ប្ដូរ ឬ ដកចៅក្រមផ្នែកយុត្តាធិការ។ នៅពេលប្រជាជាតិប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រកាសប្រទានដំណឹងជាសាធារណៈ ដាក់ប្រទេសជាតិស្ថិតនៅក្នុងភាពអាសន្នក្រោយពីបានមតិឯកភាពពី នាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រធានរដ្ឋសភា និង ប្រធានព្រឹទ្ធសភា។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ជាមេបញ្ជាការកំពូល នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ អគ្គមេបញ្ជាការរងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ត្រូវបានតែងតាំងឡើងដើម្បីបញ្ជាកងយោធពលខេមរភូមិន្ទនេះ។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ជាព្រះអធិបតី នៃឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិដែលនឹងត្រូវបង្កើតឡើងដោយច្បាប់មួយ។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រកាសសង្គ្រាម ក្រោយការអនុម័តរបស់រដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ទទួលសារតាំងឯកអគ្គរដ្ឋទូត ឬ ប្រេសិតវិសាមញ្ញ និងពេញសមត្ថភាពនៃប្រទេសក្រៅមកប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើសន្ធិសញ្ញា និង អនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ហើយទ្រង់ប្រទានសច្ចាប័នលើសន្ធិសញ្ញា និង អនុសញ្ញាទាំងនេះក្រោយបានទទួលការអនុម័តយល់ព្រមពីរដ្ឋសភា និង ព្រឹទ្ធសភា។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់មានព្រះរាជសិទ្ធិបន្ធូរបន្ថយទោស និង លើកលែងទោស។ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រមប្រកាសឲ្យប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់ ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័ត និង ព្រឹទ្ធសភាបានពិនិត្យចប់សព្វគ្រប់រួចហើយ និង ទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យតាមសេចក្ដីស្នើសុំពី គណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ ក្នុងពេលដែលព្រះមហាក្សត្រប្រឈួន ហើយត្រូវព្យាបាលព្រះរោគនៅបរទេស ក្នុងពេលនោះព្រះមហាក្សត្រមានសិទ្ធិផ្ទេរអំណាចឡាយព្រះហស្តលេខានៅ លើព្រះរាជក្រម ឬ ព្រះរាជក្រឹត្យខាងលើនេះ ទៅប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីចុះហត្ថលេខាជំនួសដោយព្រះរាជសារប្រគល់ សិទ្ធិ។ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់បង្កើត និង ប្រទានគ្រឿងឥស្សរិយយសជាតិ។ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់សម្រេចប្រទានឋានន្តរសក្ដិ ឋានៈយោធា និង ស៊ីវិលតាមច្បាប់កំណត់។ ក្នុងរយៈពេលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់អវត្ដមាន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាទទួលភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី។ ក្នុងករណីដែលប្រធានព្រឹទ្ធសភា ពុំមានលទ្ធភាពបំពេញភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីជំនួសព្រះ មហាក្សត្រ ពេលព្រះអង្គទ្រង់អវត្ដមាន ការទទួលភារកិច្ចជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី ត្រូវអនុវត្តតាមវាក្យខ័ណ្ឌទី ២ និងទី ៣ នៃមាត្រា ១១ ថ្មី។​

                                     

1. គ្រឿងរាជព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា

ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជា មានទំនៀមទំម្លាប់ប្រពៃណីតាំងតែពីរដ្ជកាលបុរាណមកថា ក្សត្រទាំងឡាយណាដែលរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិសោយរាជជា ព្រះមហាក្សត្រ ពេញលក្ខណះបានលុះត្រាតែមានគ្រឿងទ្រង់រាជ គឺ ព្រះខាន់រាជ្យ១ ព្រះលំពែងជ័យ១ និង គ្រឿងព្រះបញ្ចរក្សត្រ ប៉ុនែ្តចំណេរក្រេាយមកគេបានបញ្ចូលព្រះលំពែងជ័យ និង ព្រះខ័នរាជ្យ ចូលទៅជាគ្រឿង បញ្ចកុដភ័ណ្ឌ ឬ រាជកុដភ័ណ្ឌ ទៅវិញ ៕

                                     

1.1. គ្រឿងរាជព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា គ្រឿងរាជកុដភ័ណ្ទទាំង៥ នៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជា រួមមាន ៖

  • ១. ព្រះ​ខ័ន​រាជ្យ ៖ គឺ​ជា​ដាវ​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​កសាង​អំពី​មាស ជា​កេរមរតក តាំង​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​សម័យ​អង្គរ។ អាវុធ​ដ៏​ជា​ទីសក្ការៈ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​កសាង​ឡើង​ប្រកប​ដោយ​សោភ័ណ្ឌភាព​ខ្ពស់ ដែល​មាន​ក្បូរក្បាច់​រចនា ដ៏​វិសេសវិសាល ហើយ​ក៏​ជា​អាវុធ​ពិសេស​បំផុត​សម្រាប់​ព្រះមហាក្ស័ត្រិយ៍​គ្រង​រាជ្យ​ក្នុង​សន្តិភាព និង​យុត្តិធម៌។ ព្រះខ័នរាជ​មាន​ប្រវែង ១,១០ម៉ែត្រ។ ព្រខ័នរាជ្យជាអាវុធដ៏ពិសិទ្ធដែលត្រូវតែនៅជាប់ព្រះកាយព្រះមហាក្សត្រ អាវុធនេះទ្រង់មិនអាចយកមកប្រេីប្រាស់ជាមួយសាមញ្ញជនបានឡេីយ លុះត្រាតែប្រេីប្រាស់សម្រាប់សម្លាប់ មេទ័ព ឬ ព្រះចៅក្រុងនគរដ៏ទៃ ៚
  • ២. ព្រះមកុដរាជ្យ ៖ កសាង​អំពី​មាស​ទម្ងន់​១គីឡូក្រាម និង​មាន​ដាំ​លម្អ​ទៅ​ដោយ​ត្បូង​ពេជ្រ​ចំនួន

២០​៨៦គ្រាប់ ហើយ​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់​គ្រង​តែ​ថ្ងៃ​សោយរាជ្យ​សម្បត្តិប៉ុណ្ណោះ។

  • ៣. ព្រះ​វាលវីជនី ៖ គឺ​ជា​ផ្លិត​ធ្វើ​អំពី​រោម​សត្វ ក្ងោកស និង​ដង​អំពី​មាស សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី​រាជា​ភិសេក។
  • ៤. ព្រះ​សុពណ៌បាទុកា ៖ គឺ​ជា​ស្បែក​ជើង​ធ្វើ​អំពី​មាស​សុទ្ធ សម្រាប់​ព្រះ​មហាក្សត្រ​គ្រង​នៅ​ថ្ងៃ​ឡើង​សោយរាជ្យ។
  • ៥. ព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ៖ ជាឆ័ត្រដ៏ប្រណិតធេី្វអំពីក្រណាត់ សូត្រមាស មានថ្នាក់ ៩ ជាន់ សម្រាប់ដាក់គ្រងលេីព្រះរាជបល័្លង។

សំនួរ ៖ ហេតុអ្វីព្រះមហាក្សត្រ នរោត្ដម សីហមុនី ទ្រង់មិនគ្រងមកុជ និង កាន់ព្រះខ័នរាជ្យ នាថៃ្ងរាជាភិសេកសោយរាជសម្បត្តិកាលពីឆ្នាំ ២០០៤ ៚ ចមេី្លយ ៖ បានជាទ្រង់មិនគ្រងគ្រឿងទ្រង់រាជ ព្រោះថាទ្រង់ជាព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជដោយប្រតិបត្តិតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៩៣ ទ្រង់មិនកាន់អំណាចឡេីយ ហេតុដូចនេះបានជានាថៃ្ងគ្រងរាជសម្បត្តិ គ្រឿងទ្រង់រាជ ទាំង៥ ត្រូវបានដាក់តាំងបូជាជាតំណាង ៚

គួរបញ្ជក់ផងដែលថា គ្រឿងទ្រង់រាជ្យនៃនគរក្រុងកម្ពុជាដែលបានប្រេីប្រាស់មករាប់រយឆ្នាំ នៃរាប់ជំនាន់ស្តេចត្រូវបានបាត់បង់អស់នៅក្នុងសម័យកម្ពុជានៃសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង | Cambodia of Civil War គ.ស ១៩៧០-១៩៩២ ឯគ្រឿងគ្រងរាជដែលប្រេីក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ នរោត្ដម សីហនុ ជាគ្រឿងដែលធេី្វឡេីងវិញនៅក្រេាយឆ្នាំ ១៩៩៣ ៕

រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
                                               

រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ

រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា រាយព្រះនាមទេវតាចិន

                                               

ព្រះវិហារ

ប្រាសាទព្រះវិហារ ជាទីកន្លែងសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរធ្វើសក្ការៈបូជាដល់អាទិទេពឈ្មោះថា ស្រី សិខរិស្វរៈ ដែលមានន័យថាអំណាចនៃកំពូលភ្នំ ម្យ៉ាងទៀតប្រាសាទនេះត្រូវបានជាទីសក្ការៈនៅសម័យ សម័យអង្គរ ស្ថិតនៅលើ ភ្នំដងរែក ស្រុកជាំខ្សាន្ដ ខេត្តព្រះវិហារ ប្រទេសកម្ពុជា។